Europa wysyła wojsko na Grenlandię. Napięcia z USA. „To byłoby katastrofą”

Grenlandia, największa wyspa świata i autonomiczne terytorium zależne od Danii, ponownie znalazła się w centrum międzynarodowej uwagi. Wszystko za sprawą rosnącej liczby państw europejskich, które zdecydowały się wziąć udział w arktycznych manewrach wojskowych „Operation Arctic Endurance”, organizowanych z inicjatywy Kopenhagi. Ćwiczenia odbywają się w szczególnym momencie – w tle pojawiają się bowiem coraz ostrzejsze wypowiedzi prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa, który nie ukrywa ambicji przejęcia kontroli nad Grenlandią.

Kolejne państwa dołączają do ćwiczeń na Grenlandii

Jak poinformowały duńskie władze wojskowe, udział w „Operation Arctic Endurance” zadeklarowały już Niemcy, Szwecja i Norwegia. W środę do tego grona oficjalnie dołączyła także Francja. Prezydent Emmanuel Macron potwierdził, że francuscy żołnierze wezmą udział w działaniach szkoleniowych, a już w czwartek na Grenlandię dotarł pierwszy kontyngent – 15 wojskowych wysłanych w ramach misji rozpoznawczo-szkoleniowej.

Duńskie Siły Zbrojne podkreślają, że ćwiczenia są elementem długofalowej strategii przygotowania do działań w ekstremalnych warunkach Arktyki. W oficjalnym komunikacie zaznaczono, że Dania regularnie szkoli swoje jednostki w zakresie rozmieszczania zdolności wojskowych w regionach arktycznych oraz utrzymuje stałą obecność militarną na Grenlandii w ramach realizacji zadań obronnych.

Arktyka coraz ważniejsza dla bezpieczeństwa Europy

Grenlandia od lat postrzegana jest jako obszar o ogromnym znaczeniu strategicznym. Jej położenie pomiędzy Ameryką Północną a Europą sprawia, że odgrywa kluczową rolę w systemach wczesnego ostrzegania, kontroli przestrzeni powietrznej oraz zabezpieczania północnoatlantyckich szlaków komunikacyjnych. Wraz z postępującymi zmianami klimatycznymi i topnieniem lodów region Arktyki zyskuje dodatkowe znaczenie gospodarcze i militarne.

Eksperci ds. bezpieczeństwa zwracają uwagę, że ćwiczenia takie jak „Operation Arctic Endurance” nie są jedynie rutynowymi manewrami, lecz sygnałem politycznym. Pokazują one gotowość państw europejskich do wspólnego działania w obronie terytorium należącego do jednego z członków NATO oraz chęć utrzymania stabilności w coraz bardziej konkurencyjnym regionie świata.

Reakcja na groźby Donalda Trumpa

Decyzja o rozszerzeniu ćwiczeń wojskowych na Grenlandii zbiegła się w czasie z serią kontrowersyjnych wypowiedzi Donalda Trumpa. Prezydent USA w ostatnich dniach wielokrotnie sugerował, że Stany Zjednoczone powinny przejąć kontrolę nad Grenlandią. Jak twierdził, byłby skłonny doprowadzić do aneksji wyspy na drodze porozumienia z Danią, jednak nie wykluczał także „trudniejszych scenariuszy”.

Trump argumentował swoje stanowisko względami bezpieczeństwa narodowego USA. Ostrzegał, że jeśli Waszyngton nie wzmocni swojej pozycji na Grenlandii, w regionie mogą pojawić się zwiększone wpływy Rosji lub Chin. Według niego zarówno Moskwa, jak i Pekin mają już operować w pobliżu wyspy, co – w jego ocenie – stanowi bezpośrednie zagrożenie dla interesów amerykańskich.

Te słowa wywołały silną reakcję w Europie. W wielu stolicach uznano je za niebezpieczne i destabilizujące, zwłaszcza że Grenlandia jest terytorium zależnym Danii – państwa należącego do NATO.

Spotkanie w Białym Domu bez przełomu

W czwartek w Waszyngtonie doszło do spotkania szefów dyplomacji Danii i Grenlandii z wiceprezydentem USA J.D. Vance’em. Rozmowy miały na celu wyjaśnienie stanowisk i próbę złagodzenia napięć. Jak jednak poinformował po spotkaniu duński minister spraw zagranicznych Lars Løkke Rasmussen, nie przyniosły one oczekiwanych rezultatów.

– Nie udało nam się zmienić stanowiska strony amerykańskiej – przyznał Rasmussen. – Z rozmów jasno wynika, że prezydent Trump dąży do przejęcia Grenlandii – dodał, podkreślając, że Dania nie widzi możliwości negocjowania suwerenności nad wyspą.

Brak porozumienia tylko wzmocnił obawy europejskich sojuszników, że spór może się zaostrzyć i przenieść na poziom polityczno-wojskowy.

Polska poza manewrami, ale z ostrą krytyką

O możliwość udziału Polski w manewrach „Operation Arctic Endurance” pytany był w czwartek premier Donald Tusk. Szef rządu jednoznacznie potwierdził, że Polska nie planuje wysyłania swoich żołnierzy na Grenlandię. Jednocześnie bardzo krytycznie odniósł się do ambicji Donalda Trumpa.

Premier ocenił, że ewentualna próba zaboru Grenlandii przez Stany Zjednoczone byłaby polityczną katastrofą. Zwrócił uwagę, że mielibyśmy do czynienia z bezprecedensową sytuacją – konfliktem między dwoma państwami członkowskimi NATO.

– Taki scenariusz oznaczałby koniec świata, jaki znamy – mówił Tusk. – Próba odebrania terytorium jednemu sojusznikowi przez drugiego, i to przez USA, byłaby ciosem w fundamenty całego systemu bezpieczeństwa – dodał.

Premier zaznaczył również, że biorąc pod uwagę dotychczasowe działania amerykańskiej administracji, nie można wykluczyć żadnego scenariusza, choć – jak podkreślił – ma nadzieję, że do eskalacji nie dojdzie.

NATO w trudnym położeniu

Sytuacja wokół Grenlandii stawia NATO w wyjątkowo trudnej pozycji. Z jednej strony Sojusz opiera się na zasadzie wzajemnej obrony i poszanowania suwerenności państw członkowskich. Z drugiej – Stany Zjednoczone pozostają jego najważniejszym filarem militarnym.

Eksperci zauważają, że europejskie manewry na Grenlandii mogą być postrzegane jako sygnał jedności i wsparcia dla Danii, ale jednocześnie jako delikatne ostrzeżenie wobec Waszyngtonu. Europa chce pokazać, że nie zaakceptuje naruszenia status quo, nawet jeśli inicjatywa pochodziłaby od największego sojusznika.

Co dalej z Grenlandią?

W najbliższych tygodniach uwaga świata będzie skupiona na dalszym przebiegu ćwiczeń „Operation Arctic Endurance” oraz na kolejnych wypowiedziach amerykańskiego prezydenta. Na razie Dania konsekwentnie podkreśla, że Grenlandia nie jest przedmiotem negocjacji, a jej przyszłość może być decydowana wyłącznie przez mieszkańców wyspy i władze w Kopenhadze.

Jedno jest pewne: Grenlandia przestała być jedynie odległym, arktycznym terytorium. Stała się symbolem nowej geopolitycznej rywalizacji, w której splatają się interesy Europy, Stanów Zjednoczonych i globalnych mocarstw. Manewry wojskowe organizowane przez Danię pokazują, że Europa jest gotowa reagować – nie tylko dyplomatycznie, ale także poprzez realną obecność militarną.